Rhyfelgan

Ganrif ar ôl y Rhyfel Byd Cyntaf, dyma gyfrol sy’n cyflwyno caneuon y cyfnod a ganwyd yng Nghymru, gwlad y gân, o blaid ac yn erbyn y brwydro. Ni welodd rhai o’r caneuon yma olau dydd ers can mlynedd, a chyhoeddir sawl un ohonynt am y tro cyntaf erioed. Man cychwyn diddordeb yr awdur yn y pwnc oedd hanes perthynas iddo o’r enw John Volander Jones – gweinidog, awdur a chefnogwr brwd i David Lloyd George. Wrth ymchwilio i gyd-destun ehangach cerddoriaeth yr oes, datgelwyd trysorau sy’n dal i atseinio drwy’r holl flynyddoedd. Gan fod y rhan fwyaf ohonynt wedi’u gosod ar alawon cyfarwydd, maent yn hawdd eu canu ac yn ddeunydd delfrydol ar gyfer cyngherddau a sioeau cerdd heddiw, i’w canu ar goedd, yn union fel pan gawsant eu hysgrifennu ganrif yn ôl. Hanes a chanu – cytgord perffaith.


 


 

1. Oll i'r Gad (Hen Wlad Fy Nhadau)

2. Chwi feibion Ffrainc i'r gad, cyfodwch (La Marseillaise)

3. Dduw yr Ofnadwy

4. La Brabançonne

6. Y Sêr a'r Brithresi (Mae'r gân ei hun yn dechrau 1'05" i mewn i'r recordiad hwn.)

7. Ewyrth Sam

8. Y Kaiser

11. I'r Cymro sydd wrth y Llyw (Ar Gyfer Heddiw'r Bore)

12. Cymru fydd yn Gymru Rydd (Keep the Home Fires Burning)

13. Mae'r ffordd yn hir i Aberaeron (It's a Long Way to Tipperary)

16. Hidia mohonof, monof i (Trefniant cerdd dant ar alaw Llwyn Onn)

18. Capel y Ddôl

19. Cân yng Ngharchar (Ar Hyd y Nos)

22. Baner Llafur (O! Tannenbaum)

23. Margarine (Y Mochyn Du / Lili Lon)

26. Bedd yng ngwlad y gelyn (Toriad y Dydd)

27. Cawd Willie John yn ôl o'r bedd (Deio Bach)

28. Y Cymro ar y Rhine (Auld Lang Syne)

29. Mae'r Kaiser wedi ffoi (Llwyn Onn)

30. Cân i Enoch (Merch y Melinydd)

31. Shôn a Shân (My Grandfather's Clock)

32. Cân y Gunner Jack Davies (Llwyn Onn)

33. Weithiau yn y tywyll gymoedd (Jesus only is our message)


 

Cliciwch yma i ddarllen ymchwil pellach am y pwnc gan Meic Birtwistle yn Y Traethodydd, Hydref 2014.


Chwilio am archif papurau newydd a cherddoriaeth y cyfnod ar wefan Llyfrgell Genedlaethol Cymru.


© Hawlfraint y clipiau fideo fel y’u nodir.
© Hawlfraint y recordiadau cyfoes: Gwasg Gomer.
Nid yw Gomer yn gyfrifol am gynnwys gwefannau allanol.